Rosalía de Castro: 180 ‘bocados’ de gloria

Rosalía de Castro: 180 ‘bocados’ de gloria

Un 24 de febreiro de 1837 viña áo mundo a gran Rosalía de Castro, a excelsa poeta galega que encumbrou coma ninguén a lingua galega. Este 2017 conmemórase o 180 aniversario do seu nacemento e en moitas vilas e cidades galegas se homenaxea a súa figura. Pero se nalgunha  vila galega se lle quere a Rosalía coma a unha filla, ese lugar é Padrón. E desta vila chega unha das mostras de admiración máis orixinais: Plasmar nun prato a receita que aparece nun dos seus poemas. Trátase do ‘Caldo de Gloria’ co bolo do pote, unha comida simple coma poucas, froito da pobreza, que un século despois a hostalería padronense converte en vangarda.

Nun receitario, o ‘Caldo de Gloria’ non ocuparía máis ca unha cariña dunha folla. Os ingredentes unicamente son tres: coles, unto e patacas. E que dicir do bolo do pote? Pois tamén moi simple. Amásase fariña milla e de centeo, faise un bolo e métese a cocer na propia ola do caldo.

A idea de homenaxear deste xeito á poeta galega é reciente. O restaurante-pulpería Rial de Padrón foi un dos pioneiros. Xa en 2016, festexaron o día do nacemento de Rosalía servindo os seus clientes unha tapa con este caldo e un anaco do bolo. Este ano, unha vintena de locais de restauración de Padrón únense a esta iniciativa, auspiciada polo Concello e a Fundación Rosalía de Castro.

Lidia Angueira, fundadora do Rial, non agocha o seu orgullo de ser da mesma vila ca Rosalía. Para esta muller era unha necesidade facer algo para que a figura da poeta fose aínda máis recoñecida. Que a súa obra chegase a canta máis xente mellor a  través dos seus escritos e, por que non, tamén a través do estómago.

‘Vin de Santiago a Padrón’ (…). Así comeza o poema no que Rosalía nomea o caldo de gloria e o bolo do pote. Esta poesía narra como unha muller, de volta á súa casa de Padrón, mollada pola chuvia e morta de fame, non podía pensar noutra cousa que non  fose en comer. Sen chisca de cartos e sen atopar a solidariedade de ningún veciño, o único comestible que consegue atopar no seu fogar son os tres ingredentes necesarios para facer este caldo.

Lidia Angueira conta que o bolo do pote é unha tradición moi afincada en varias vilas galegas. Aínda que normalmente este pan cocíase no forno, a escaseza de leña para quentalo fixo espertar o inxenio. Foi así como alguén probou a meter o bolo na auga do caldo. Así llo contou á fundadora do Rial unha tía, “que aínda vive e xa ten máis de 100 anos”. Coma di o dito… ‘a necesidade fai virtude’.

Vin de Santiago a Padrón (…) Rosalía de Castro

“Miña casiña, meu lar,
¡cántas onciñas
de ouro me vals!

Vin de Santiago a Padrón
cun chover que era arroiar,
descalciña de pe e perna,
sin comer nin almorzar.
Polo camiño atopaba
ricas cousas que mercar,
i anque ganas tiña delas
non tiña para as pagar.
Nos mesóns arrecendía
a cousas de bon gustar,
mais o que no ten diñeiro
sin elas ten que pasar.
Fun chegando á miña casa
toda rendida de andar,
non tiña nela frangulla
con que poidera cear.
A vista se me barría,
que era aquél moito aunar.
Fun á porta dun veciño
que tiña todo a fartar;
pedínlle unha pouca broa
e non ma quixo emprestar.
As bagullas me caían,
que me fora a avergonzar.
Volvínme á miña casiña
alumada do luar;
Rexistréi cada burato
para ver de algo atopar;
atopéi fariña munda,
un puñiño a todo dar.
Vino no fondo da artesa.
Púxenme a Dios alabar.
Qixen alcendelo lume;
non tiña pau que queimar;
funllo a pedir a unha vella;
tampouco mo quixo dar,
si non era un toxo verde
para me facer rabiar.
Volvín triste como a noite
a chorar que te chorar;
collín un feixe de palla,
do meu leito o fun pillar;
rexistréi polo cortello
mentras me puña a rezar
e vin uns garabulliños
e fieitos a Dios dar.
¡Meu San Antón milagroso,
xa tiven fogo no lar!
Arriméi o pote ó lume
con augua para quentar.
Mentras escarabellaba
na cinza, vin relumbrar
un ichavo de fertuna…
¡Mixa Virxe do Pilar!
Correndiño, correndiño
o fun en sal a empregar;
máis contenta que unhas páscoas
volvín a porta a pechar,
e na miña horta pequena
unhas coles fun catar.
Con un pouco de unto vello
que o ben soupen aforrar,
e ca fariñiña munda,
xa tiña para cear.
Fixen un caldo de groria
que me soupo la mar;
fixen un bolo do pote
que era cousa de envidiar;
despóis que o tiven comido,
volvín de novo a rezar;
e despóis que houben rezado,
puxen a roupa a secar,
que non tiña fío enxoito
de haber tanto me mollar.
Nantramentras me secaba,
púxenme logo a cantar
para que me oíran
en todo o lugar:

          Meu lar, meu fogar,
¡cántas onciñas
de ouro me vals!”

Comparte...